Seminarium pt. „Nowoczesne techniki w badaniach nieniszczących złączy spawanych i materiałów” – relacja

W dniu 20 kwietnia 2017 roku na Politechnice Częstochowskiej (miejsce nie byle jakie – spędziłem tam 7 lat 🙂 – znajome twarze, wspomnienia…) a konkretnie na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Informatyki odbyło się pierwsze, można by powiedzieć: pilotażowe – bezpłatne (to należy podkreślić) seminarium odnoszące się ściśle do zagadnień spawalniczych.

Tematyka wydarzenia traktowała o nowoczesnych technikach stosowanych w badaniach nieniszczących złączy spawanych i materiałów…

Impreza była zorganizowana przez:

  • Zakład Spawalnictwa (Instytut Technologii Mechanicznych, Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Informatyki, Politechnika Częstochowska)
  • Instytut Spawalnictwa w Gliwicach

przy współpracy z firmą OLYMPUS.

Oprócz przedstawicieli w.w instytucji/firm, udział w seminarium wzięło ponad 60 osób byli to m.in. studenci i absolwenci specjalności spawalnictwo, członkowie SIMP i przedstawiciele przemysłu (zarówno firm świadczących usługi w zakresie badań nieniszczących jak również korzystających z nich).


Program seminarium obejmowała dwie części:

  1. Część referatowa, podczas której wygłoszono cztery materiały
  2. Część pokazowa

Po przywitaniu obecnych na sali przez przedstawicieli Politechniki Częstochowskiej i Instytutu Spawalnictwa w Gliwicach rozpoczęto wygłaszanie referatów:

Nowoczesne techniki badań ultradźwiękowych oraz ich zastosowanie

Dr inż. Karol Kaczmarek, Dr hab. inż Jacek Słania – Instytut Spawalnictwa w Gliwicach

Mgr inż. Rafał Kaczmarek – Politechnika Częstochowska

Dr inż. Karol Kaczmarek – IS w Gliwicach omawia rodzaje badań UT

Prezentacja produktów firmy OLYMPUS

Mgr inż. Rafał Miś – OLYMPUS

Mgr inż. Rafał Miś – OLYMPUS w trakcie prezentacji produktów oferowanych przez firmę

Badania UT osi drążonych pojazdów szynowych

Mgr inż. Łukasz Rawicki – Instytut Spawalnictwa w Gliwicach

Mgr inż Piotr Machała – ZBM Ultra

Mgr inż. Łukasz Rawicki – IS w Gliwicach podczas prezentacji tematu badań UT osi drążonych

Badania wizualne odlewów

Mgr inż. Mateusz Bartnik, Mgr inż. Łukasz Rawicki – Instytut Spawalnictwa w Gliwicach


Dużym zainteresowaniem uczestników cieszyły się pokazy sprzętu firmy OLYMPUS (wideoskopy, defektoskopy i spektrometry) a także stanowisko testowe badań ultradźwiękowych IS i PCZ (gdzie przeprowadzano badania ultradźwiękowe).

Stanowisko pokazowe badań UT nr 1

Zbliżenie na ekran defektoskopu

Stanowisko pokazowe badań UT nr 2

Zbliżenie na ekran defektoskopu

Warto wspomnieć, że z Instytutu Spawalnictwa przywieziono kilka wideoskopów wraz z próbkami do badań a tym samym była możliwość samodzielnej weryfikacji wykonanych próbnych złączy spawanych pod okiem instruktora – chętnych nie brakowało.

Stanowiska do ćwiczeń dla uczestników – sprzęt wypożyczony z IS

Widok grani w jednej z próbek

Ważnym punktem seminarium były również krótkie przerwy pomiędzy referatami. Dobrze zaopatrzony bufet przyciągał uczestników a wokół można było usłyszeć dyskusję i analizę przedstawianych tematów.

Tętniący życiem kącik kawowy

Na zakończenie panowie: Dr inż. Ryszard Krawczyk (ZS PCZ) i Dr hab. inż. Jacek Słania (IS Gliwice) podziękowali wszystkim prelegentom a także słuchaczom za udział w seminarium. Można było wyczuć i usłyszeć dobre humory obydwu panów.

Podsumowując, pierwsze – pilotażowe spotkanie osób zainteresowanych zagadnieniami spawalniczymi – badaniami nieniszczącymi zakończyło się sukcesem i już teraz planowane są kolejne. Po każdym z referatów można było zadawać pytania prelegentom; z czego chętnie korzystano – co jest wyrazem zainteresowania tematyką.

Widać, że mimo braku czasu (przez zagoniony świat) i nie sprzyjające warunki atmosferyczne, chęć doszkalania a także zdobywania nowej wiedzy jest duża.

Dziękujemy i czekamy na następne seminaria…


PS. W trakcie spotkania można było dowiedzieć się wielu interesujących kwestii – to tak w dużym skrócie:

Nowoczesne techniki badań ultradźwiękowych oraz ich zastosowanie

Po wstępie odnoszącym się do podstaw badań ultradźwiękowych omówiono dwie metody badań ultradźwiękowych.

TOFD (Time of-flight diffraction), której zaletą jest m.in. możliwość pełnej archiwizacji wykonanych badań

PA (Phased array), umożliwia pełny zapis w przestrzeni 3D stosowany najczęściej w elementach posiadających skomplikowany kształt.

Połączeniem powyższych metod są badania symultaniczne TOFD+PA – z racji tego, że każde z nich posiada wady i zalety a także ich zastosowanie różnią się między sobą – łącząc „siły” są najbardziej skutecznym sposobem wykrywania, charakteryzowania i wymiarowania niezgodności spawalniczych.

Prezentacja produktów firmy OLYMPUS

Przedstawiono produkty wykorzystywane w spawalnictwie (wideoskopy, defektoskopy, spektrometry RTG – analizatory składu chemicznego i mikroskopy).

Niektóre z nich można było zobaczyć podczas pokazu. Na uwagę zasługiwał m.in. wideoskop iPLEX NX o rozdzielczości 1024x768pix

Wideoskop iPLEX NX o rozdzielczości 1024x768pix – NIESAMOWITE

Interesującym był również spektrometr RTG – za pomocą promieni rentgenowskich pozwala określić skład chemiczny materiału i to, że nie wykrywa węgla.

Mikroskopy ze specjalistycznym oprogramowaniem do pomiarów i analiz materiałowych znacznie ułatwiają pracę a także stwarzają wiele możliwości nierealnych przy konwencjonalnych mikroskopach…

Badania UT osi drążonych pojazdów szynowych

Ukazano sposób badania drążonych osi pojazdów szynowych. Polega ono na wprowadzeniu sondy do otworu osi i poszukiwaniu pęknięć. Do poprawy sprzężenia akustycznego (głowicy z materiałem) stosuje się olej hydrauliczny.

Personel do badań powinien posiadać min. 2 stopień UT w sektorze Utrzymania Ruchu Kolei zgodnie z PN- EN ISO 9712.

Przed rozpoczęciem pracy należy skalibrować sprzęt wykreślając krzywą DAC.

Wprowadzenie do eksploatacji w pojazdach szynowych osi drążonych powoduje bardzo duże oszczędności kontroli osi co wynika z tego, że badanie można przeprowadzić bez demontowania osi z wagonu – po ściągnięciu osłony można przystępować do pracy.

Badania wizualne odlewów

Przedstawiono klasyfikację, ocenę i chropowatość odlewów a także podział wad. Ukazano wzorce SCRATA i BNIF a także omówiono stosowane normy.

Ciekawostką jest to, że podstawowa norma odnosząca się do badań odlewów PN-85/H – 83105 (Odlewy — Podział i terminologia wad) została wycofana w 2011 roku  i nie wprowadzono żadnej, która by ją zastępowała. Przez ten paradoks wiele instytucji i przedsiębiorstw korzysta z niej a tym samym się na nią powołuje.