Cykl „A KUKU” czyli bezpiecznik topikowy, przemysłowy

Jak sama nazwa wskazuje, rolą bezpiecznika jest ochrona urządzeń i instalacji przed zwarciem i przeciążeniem, które mogło by spowodować ich zniszczenie i straty. Charakterystyczne w ich budowie jest to, że po przekroczeniu ustalonej wartości prądu dochodzi do przerwania obwodu. Czasy zadziałania bezpieczników są ściśle powiązane z ich charakterystykami czasowo-prądowymi…

Bezpiecznik topikowy przemysłowy (często zwany nożowym z racji budowy styków) jest przeznaczony do jednorazowego użytku pamiętając o całkowitym zakazie ingerowania w jego konstrukcję i „próby” naprawienia go.

Zbudowany jest m.in. z korpusu, pokryw, styków nożowych i wkładki topikowej.

Korpusy wytworzone są z steatytu, często z dodatkami w celu polepszenia jego właściwości; charakteryzuje się znakomitą odporność na obciążenia termiczne i mechaniczne dzięki czemu ma szerokie zastosowanie w przemyśle elektrochemicznym.

Styki nożowe najczęściej wyprodukowane są z miedzi lub mosiądzu i pokryte warstwą niklu bądź srebra a pokrywy z aluminium.

Wkładka topikowa – wykonana z miedzi w postaci taśmy lub drutów – w zależności od jego mocy i przeznaczenia. Mogą posiadać:

  • miejsca zwarciowe – na taśmie znajdują się szeregi otworków w poprzek, które powodują przewężenia i określają miejsce przepalenia
  • miejsca przeciążeniowe – na wkładce topikowej znajdują się w poprzek paski naniesionego lutu cynowo-ołowianego

Zaleca się stosowanie bezpieczników jednego producenta. Wynika to z tego, że nie ma pewności czy poszczególne bezpieczniki różnych producentów mają rzeczywiście takie same parametry. Wytwarzając elementy zabezpieczeń elektrycznych, kierują się oni normami mając pewne tolerancje.

Przed zakupem bezpieczników topikowych należy sprawdzić oznaczenia na korpusie aby był zgodny z przeznaczeniem, właściwościami i charakterystyką.

1

Rozebrany bezpiecznik na części; od lewej: pokrywa z wtykiem nożowym, sygnalizatorem przepalenia i przepaloną wkładką topikową; uszczelka; korpus; uszczelka; pokrywa z wtykiem nożowym, drutem sygnalizacyjnym i przepalona wkładką topikową; poniżej piasek kwarcowy

2

Pokrywa bezpiecznika; po lewej stronie od wtyku nożowego znajduje się korek, który utwierdza drut sygnalizacyjny

5

Pokrywa bezpiecznika od spodu

3

Wkładki topikowe po zadziałaniu: po lewej – 40A, po prawej – 80A. W miejscu przepalenia widoczne są duże ilości przyklejonego, nadtopionego piasku.

4

Piasek kwarcowy – służy do chłodzenia wkładki topikowej, gaszenia łuku a także zmniejsza ciśnienie podczas palenia się łuku

Poszczególne elementy bezpiecznika zwłocznego 40A  o wielkości 00 C, gL/gG (symbole pominięto) zważono (117g) i wygląda to następująco:

  • korpus steatypowy – 60g
  • pokrywa i wtyk nożowy – 16g
  • piasek – 22g

Poszczególne elementy bezpiecznika 63A  o wielkości 1 C, gL/gG (symbole pominięto) zważono  (253g) i wygląda to następująco:

  • korpus steatypowy – 119g
  • pokrywa i wtyk nożowy – 33g
  • piasek – 45g
7

Bezpiecznik nożowy i wskaźniki przerwania obwodu

8

Widok na używaną ale nie zniszczoną wkładkę topikową; nie naruszony jest drucik wskaźnika i wkładka topikowa (została przerwana podczas demontażu)

10

Przykładowe charakterystyki czasowo-prądowe t-I wkładek topikowych gF (źródło: Kłopocki R, Bezpieczniki topikowe nowej konstrukcji o charakterystyce szybkiej gF, Elektroinstalator 7-8/2012.)

Podsumowując, bezpieczniki topikowe są elementami, które mają kluczową rolę w zabezpieczaniu instalacji elektrycznych. Należy podkreślić, że ich wymiana może odbywać się tylko przez osoby wykwalifikowane.

W materiale wykorzystałem:

www. http://elektrosystemy.pl/?p=11522