Kotły małej mocy zasilane paliwem stałym – konferencja IChPW Sosnowiec 2016

1 kwietnia 2016 roku miałem przyjemność uczestniczyć w konferencji  naukowo-technicznej pt. „Kotły małej mocy zasilane paliwem stałym. Koszty poprawy jakości powietrza w sezonie grzewczym w Polsce”. Wydarzenie odbyło się w Expo Silesia w Sosnowcu czyli w Centrum Targowo – Wystawienniczym i było imprezą towarzyszącą na Targach budowlanych Silesia Building Expo.

Organizatorami konferencji byli: Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu a także Centrum Targowo-Wystawiennicze Silesia Expo w Sosnowcu.

Konferencję prowadzili pracownicy IChPW w Zabrzu, czyli: Sławomir Stelmach (dyrektor Centrum Badań Technologicznych) i Katarzyna Matuszek (kierownik Laboratorium Technologii Spalania i Energetyki).

Program obejmował trzy zakresy tematyczne:

  1. Koszty poprawy jakości powietrza
  2. Paliwa węglowe
  3. Paliwa biomasowe

Niektórzy autorzy referatów/instytucje/firmy udostępnili mi swoje materiały przedstawione na konferencji, za co serdeczne dzięki; zatem zapraszam do lektury – wystarczy kliknąć słowo Referat znajdujące się przy wybranych tematach (na pozostałe oczekuję – jak tylko je otrzymam zamieszczę w odpowiednim miejscu).

  1. SESJA I – KOSZTY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA
  • Możliwości poprawy jakości powietrza w Polsce – mity i rzeczywistość.     Aleksander Sobolewski, Dyrektor IChPW                                                                              Przeczytaj: Referat                                                                                                              Materiał dostępny dzięki uprzejmości IChPW w Zabrzu www.ichpw.pl
  • Platforma Producentów Urządzeń Grzewczych na Paliwa Stałe – liderzy w produkcji kotłów ekologicznych w Europie.                                                            Krzysztof Trzopek, Prezes Platformy Producentów Urządzeń Grzewczych na Paliwa Stałe przy Polskiej Izbie Ekologii                                                                                     Przeczytaj: Referat                                                                                                              Materiał dostępny dzięki uprzejmości pana Krzysztofa Trzopka www.ppugps.pl
  • Realizacja programów PONE i KAWKA na Śląsku.                                                    Agnieszka Kowalkowska, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach                                                                                                                       Przeczytaj: Referat                                                                                                                 Materiał dostępny dzięki uprzejmości Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach www.wfosigw.katowice.pl
  • Panel Dyskusyjny z udziałem Przedstawicieli – władz administracyjnych i samorządowych – producentów i sprzedawców polskiego węgla – firm wspierających Programy Ograniczenia Niskiej Emisji – niezależnych ekspertów                                                                                                                            Prowadzenie: prof. Marek Ściążko, IChPW

  1. SESJA II – PALIWA WĘGLOWE
  • Aktualna sytuacja i prognoza w zakresie podaży węgla sortymentowego i innych paliw dla sektora „małej energetyki”

– Jastrzębska Spółka Węglowa S.A.

– Katowicki Holding Węglowy S.A.

– Katowicki Węgiel Sp. z o.o. – Kompania Węglowa S.A.

– Polski Koks S.A.

– Polski Węgiel Dystrybucja Sp. z o.o.

– TAURON Wydobycie S.A.

– Węglokoks S.A

  • Nowoczesne systemy kominowe do odprowadzania produktów spalania z urządzeń grzewczych na paliwa stałe małej mocy.                                                    Zbigniew A. Tałach, Stowarzyszenie Kominy Polskie                                                   Przeczytaj: Referat                                                                                                                    Materiał dostępny na stronie Polskiej Izby Ekologii
  • Rozproszona kotłownia – sposób na ograniczenie niskiej emisji.                     Jerzy Piotrowski, IOS THERMEX Sp. z o.o.                                                               Przeczytaj: Referat                                                                                                                 Materiał dostępny dzięki uprzejmości IOS THERMEX Sp. z o.o. www.thermex.com.pl
  • Problem emisji zanieczyszczeń z ogrzewnictwa indywidualnego. Ocena przyczyn i propozycja rozwiązania.                                                                                  Rafał Urbaniak, Katedra Techniki Cieplnej, Wydział Maszyn Roboczych i Transportu, Politechnika Poznańska                                                                                                           Przeczytaj: Referat                                                                                                                  Materiał dostępny dzięki uprzejmości pana Rafała Urbaniaka www.fwmt.put.poznan.pl

  1. SESJA III – PALIWA BIOMASOWE
  • Rynek biomasy w Polsce.                                                                                                   Krzysztofa Lewandowska, Level-sc sp. z o.o., sp. komandytowa
  • Spalanie peletu w kotle grzewczym małej mocy z palnikiem retortowym.  Grzegorz Ojczyk, Dyrektor Techniczny Herz Armatura i Systemy Grzewcze Sp. z o.o., Wieliczka
  • Program DRATEWKA – poprawa jakości powietrza przez wykorzystanie lokalnych zasobów biomasy.                                                                                                 Tomasz Mirowski, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków
  • Dyskusja, Podsumowanie konferencji, Zakończenie i *Niespodzianka* S. Stelmach, K. Matuszek

 

W piątkowy ranek pogoda była nijaka, padał deszcz, było chłodno a wiatr nie poprawiał humoru. Po wjechaniu na parking otrzymaliśmy identyfikatory z napisem „Konferencja”, dzięki któremu można było wejść na salę. W holu Centrum wystawienniczego  przywitał nas recepcjonista obsługujący uczestników konferencji gdzie wpisaliśmy się na listę. Jako, że przyjechaliśmy wcześniej, wraz z kolegą z firmy przeszliśmy się po Targach budowlanych Silesia Building Expo, które tak jakby dopiero się budziły do życia. Faktycznie; były stoiska przygotowane na odwiedzających ale niektóre firmy dopiero się „rozkładały”. Ulotki, cukierki i gotowi na pytania przedstawiciele firm wystawiających czekali na nadciągające tłumy zainteresowanych.

Na uczestników konferencji czekały suto zastawione stoły zarówno podczas przerwy na kawę, jak również w porze lunchu, gdzie każdy mógł znaleźć coś dla siebie.

Po wejściu na salę wybraliśmy drugi rząd (podobnie jak w szkole- dobrze widać, dobrze słychać), doskonałe miejsce do obserwacji zarówno osób referujących, jak i w późniejszej fazie gości uczestniczących w panelu dyskusyjnym, którzy na czas dyskusji zasiadali właśnie przed „widownią”.

Pierwszy referat wygłosił Dyrektor IChPW. Wspomniał m.in o działaniach legislacyjnych, o konieczności wprowadzenia świadectw jakości paliwa (aby klient kupujący opał na składzie węglowym mógł poznać jego rzeczywiste parametry). Zrelacjonował także stan prawny (normy polskie i dyrektywę unijną tzw. Ecodesign); omówił również program pilotażowy testowanego „Błękitnego węgla”, którego wyniki ukazały znaczne obniżenie emisji zanieczyszczeń w poszczególnych rejonach (Roszków, Jedlina-Zdrój, Kraków, Zabrze i Żywiec); i szczerze mówiąc zrobiły duże wrażenie na słuchaczach.

Po tej prezentacji można było odnieść wrażenie, ze poprzeczka co do poziomu wystąpień została zawieszona bardzo wysoko. Łatwość formułowania wniosków i swoista lekkość wypowiedzi stworzyła atmosferę profesjonalności a tym samym rozbudziła gości.

W trakcie konferencji wiele mówiono o konieczności wyeliminowania z powszechnego użytku (dla indywidualnych odbiorców) paliw najniższej jakości czyli flotu i mułu. Jak można się domyślić są to najtańsze paliwa (ich cena za tonę jest kilka razy mniejsza od dobrej jakości węgla typu orzech, nie mówiąc już o ekogroszku). Kilkakrotnie powtarzanym stwierdzeniem była konieczność zaproponowania czegoś w zamian tych paliw; dlatego, że ludzie nie palą tym bez powodu (obniżony status materialny czy po prostu chęć maksymalnych oszczędności). Ktoś zapytał czym (w razie wycofania wspomnianych paliw) ma się ogrzać przysłowiowa babcia mająca 600 zł emerytury?

Poruszono również kwestię dofinansowań w programach PONE i KAWKA, zwrócono uwagę, że może dobrym krokiem było by również dofinansowanie np. produkcji paliwa  -Błękitnego węgla, dzięki czemu wysokiej jakości opał (o niskiej emisyjności zanieczyszczeń) byłby dostępny na szeroką skalę dla obywateli obsługujący kotły zasypowe.

Wydaje się, że było by to pozytywne rozwiązanie dla środowiska ponieważ tak jak w przypadku wspominanego już „Błękitnego węgla” i badań prowadzonych przez IChPW ograniczenie emisji zanieczyszczeń było znaczne ponieważ spalano te paliwo we większym obrębie przez dużą liczbę mieszkańców. W tym momencie warto wspomnieć o dofinansowaniach PONE; ja pozwolę sobie na przykład ze swojej rodzinnej gminy w której mieszkam, Gminy Koszęcin, gdzie w pierwszym etapie PONE „zmodernizowano 40 źródeł ciepła  (zamontowano 38 kotłów na ekogroszek oraz 2 kotły na biomasę). Całkowity koszt realizacji zadania wyniósł: 833.177,83 zł, z czego 512.400,87 to pożyczka z WFOŚiGW w Katowicach, natomiast 320.776,96 to środki własne mieszkańców” [1] – tu należy dodać, że Gmina ta ma około 11000 mieszkańców (brak jest linii ciepłowniczych i gazowych). Można to brutalnie porównać z zakupem kilku autobusów z napędem elektrycznym do małego miasta – co z tego jeśli pozostali mieszkańcy nie zmieniają swoich samochodów i przyzwyczajeń? To jest kropla w morzu…

Wracając do konferencji. Pojawiły się głosy, że w przypadku kotłów z dofinansowaniem np. z programu PONE brak jest weryfikacji konkretnych kotłowni i tego czym rzeczywiście opalają się konkretni mieszkańcy, którzy skorzystali z dofinansowania. Tak na dobrą sprawę można spalić przysłowiowego gumniaka i nikt nie będzie o tym wiedział ale pytanie gdzie wówczas jest ta niska emisja i idea według, której było to wszystko zrealizowane czyli ochrona środowiska (czyste powietrze).

Jak można się domyślić w wielu kotłach są po czasie wkładane dodatkowe paleniska i znowu jest możliwość spalenia „byle czego”. Prezes Platformy Producentów Urządzeń Grzewczych na Paliwa Stałe wspomniał, że również w związku z tym wprowadzili certyfikat „Polskie ciepło”. Mogą się o niego starać firmy (certyfikat na konkretny kocioł), której poszczególne kotły uzyskały klasę 4 lub 5 i oprócz kilku innych ważnych parametrów ich konstrukcja nie posiada dodatkowego paleniska jak również brak jest technicznych możliwości aby tam umieścić jakikolwiek ruszt (nawet prowizorycznego kładzionego na palnik) – tak jak wspomniano w dyskusji po referacie – z uzupełnieniem Polak potrafi.

Oprócz wysokiego poziomu referatów na uwagę zasługuje dyskusja profesjonalnie prowadzona przez byłego już dyrektora IChPW prof. Marka Ściążko, która zapewne gdyby nie ograniczone ramy czasowe trwała by znacznie dłużej. Na uwagę zasługuje sposób zadania konkretnego pytania gościom poprzez interesujące wprowadzenie. W dyskusji poruszono m.in wyniki badań (znacznego obniżenia emisji zanieczyszczeń) dzięki „Błękitnemu węglowi” w miejscowościach zdrojowych czy wprowadzenie zakazu spalania węgla w Krakowie (wchodzący w życie za kilka lat).

Kwestię kontroli procesu spalania w kotłach omówił pan Rafał Urbaniak reprezentujący Politechnikę Poznańską przedstawiając m.in Analizator Jakości Procesu Spalania, którego działanie opierało by się na zbieraniu informacji o wszelkich odstępstwach od prawidłowych wskaźników, spowodowane np. spalaniem odpadów czy tworzyw sztucznych. Dane efektów spalania (pracy) każdego kotła były by przekazywane poprzez Centralny system kontroli jakości procesu spalania do Gmin te następnie do WIOŚ (Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska) a ostatecznie dane trafiły by do Ministerstwa  Ochrony Środowiska.

Przedstawiony referat rozbudził słuchaczy, pojawiły się pytania wraz ze stwierdzeniem o inwigilacji obywatela i bardzo mocnej ingerencji Państwa w życie poszczególnych gospodarstw domowych.

Jerzy Piotrowski w referacie pt. „Rozproszona kotłownia…” przedstawił koncepcję dostarczenia, wymiany i instalacji kotłów, które były by umieszczone w nowo wybudowanym lub istniejącym osiedlu do odbiorców rozproszonych. Kotły były by opalane paliwem pelletowym za pomocą palnika Lestera, który daje bardzo dobre rezultaty jeśli chodzi o emisję spalania. Głównym celem projektu jest wywołanie popytu poprzez np. obniżenie cen czy zachęcenie klientów do zakupu konkretnych produktów. Pomysł ukazuje pełną obsługę klienta, od wspomnianej już dostawy po pomoc w regulacji, eksploatacji a także na odbieraniu popiołu od użytkowników.

W czasie konferencji wiele mówiono o węglu kamiennym, o sytuacji w poszczególnych „firmach” zajmujących się produkcją/wydobyciem węgla. Referujący ukazali także swoje możliwości produkcyjne, aspiracje, wspomnieli również o dostępnym asortymencie a niektórzy poinformowali o możliwościach zakupu paliwa workowanego dzięki sklepom internetowym.

Przedstawiciel Stowarzyszenia Kominy Polskie ukazał  strukturę zużycia paliw w UE i Polsce a także okresy sezonu grzewczego w Polsce. Na uwagę zasłużyły m.in nomogramy dotyczące doboru średnic kominów w zależności od paliwa i przykłady rozwiązań konstrukcyjnych kominów.

Równie interesująca była sesja 3, na której poruszono kwestię biomasy. Jak widać na rynku zdobywa ona coraz większe grono odbiorców m.in poprzez realne poczucie ochrony środowiska czy czystość samego paliwa w porównaniu do węgla.

Grzegorz Ojczyk opowiedział o prowadzonych badaniach przy spalaniu peletu zwracając uwagę na kilka zasadniczych kwestii w budowie i kontrolowaniu parametrów kotła (na prośbę autora nie mogę udzielić więcej informacji). Niemniej jednak przedstawione spostrzeżenia wydają się być słuszne.

Program DRATEWKA został zreferowany przez Tomasza Mirowskiego z PAN Kraków. Opiera się on na redukcji niskiej emisji korzystając z lokalnych zasobach biomasy. Uczestnicy programu mają możliwość zakupu taniego peletu NES, które jest przeznaczone do spalania w kotle  Serigstad-Elektromet NES.

W przerwach lub po zakończeniu konferencji przedstawiciele producentów kotłów mogli odebrać drobne upominki czyli pendrive, który był ciekawą inicjatywą IChPW i Platformy Producentów Urządzeń Grzewczych na Paliwa Stałe przy Polskiej Izbie Ekologii. Na nim znajdowały się prezentacja Krzysztofa Trzopka, prezentacja dotycząca certfikatu „Polskie ciepło” a także autorski program IChPW (Eko Projekt). Pozwala on na obliczenie i porównanie niektórych parametrów ekologicznych i emisyjnych „kotła z wymaganiami zawartymi w ROZPORZĄDZENIU KOMISJI (UE) 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dla kotłów na paliwo stałe” [1].

Kończąc konferencję Pani Katarzyna Matuszek podziękowała za aktywne uczestnictwo i zaprosiła na kolejne.

Podsumowując, omówione zagadnienia pozwoliły zapoznać się nie tylko z poszczególnymi rodzajami paliw ale również ukazała kierunek w jakim będą podążały poszczególne branże.

Czy „Błękitny węgiel” będzie produkowany na szeroką skalę?

Czy doczekamy się dofinansowania do produkcji tego typu paliw?

Czy tanie muły i floty zostaną wreszcie wycofane z użycia dla indywidualnych odbiorców?

Czy w przyszłości zostanie wprowadzony system monitoringu parametrów ekologiczno-emisyjnych procesów spalania u indywidualnych odbiorców?

Na te i inne pytania pozostaje nam poczekać…

Literatura:

[1] [źródło:http://niskaemisja.pl/koszecin.html z dnia 16.04.2016]

[2] http://www.ichpw.pl/blog/2016/04/07/kotly-malej-mocy-zasilane-paliwem-stalym/          z dnia 16.04.2016